herb heraldyka projekt weksylia flaga godło Jerzy Bąk Aleksander Bąk



Herb — czyli: wyróżnij się, aby nie zginąć

Początki symboliki heraldycznej, rozumianej jako niewerbalna komunikacja osobistej tożsamości, osadzone są głęboko w mniej lub bardziej cywilizowanej historii ludzkości. Jakkolwiek jej korzenie tkwią w potrzebie symbolicznego komunikowania wspólnotowej przynależności, oznaczania własności, eksponowania znamion godności, podkreślania okazjonalnej wyróżnialności czy też wzmacniania osobistej atrakcyjności, to można jednak przyjąć za pewnik, że jej specyficzna forma zaczęła kształtować się z momentem wkroczenia człowieka na „wojenną ścieżkę”. Kierunek rozwojowy symboliki wojennej wyznaczała potrzeba odróżniania przyjaciela od wroga. Jej istotą było zapewnienie natychmiastowej rozpoznawalności według kodu swój-obcy, gdyż tylko jednoznaczne oznakowanie stanowiło warunek przetrwania.


rysunek naskalny symbolika herb heraldyka znak



[cdn.]





Heraldyka samorządów terytorialnych 


Posługiwanie się przez samorządy terytorialne symbolami heraldycznymi regulowane jest przez ustawę z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz.U. Nr 31, poz. 130 ze zm.):

Art. 3. Ustanawianie przez jednostki samorządu terytorialnego herbów, flag, emblematów, insygniów i innych symboli
  1. Jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać, w drodze uchwały organu stanowiącego danej jednostki, własne herby, flagi, emblematy oraz insygnia i inne symbole.
  2. Wzory symboli, o których mowa w ust. 1, ustanawiane są w zgodzie z zasadami heraldyki, weksylologii i miejscową tradycją historyczną. 
  3. Wzory symboli, o których mowa w ust. 1, wymagają zaopiniowania przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej.





Heraldyczna identyfikacja wizualna w autorskim opracowaniu Jerzego Bąka*


W dorobku Jerzego Bąka są między innymi insygnia województwa zachodniopomorskiego oraz wielkopolskiego, powiatów wielkopolskich: grodziskiego, jarocińskiego, obornickiego, poznańskiego oraz słupeckiego, a także miasta Poznania oraz Murowanej Gośliny. Ostatnią realizacją jest wykonany wspólnie z synem Aleksandrem, projekt symboli powiatu pilskiego (patrz: case 24), pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Heraldyczną oraz zatwierdzony przez Ministra Administracji i Cyfryzacji RP.

W ocenie niekwestionowanego autorytetu heraldycznego, profesora ś.p. Stefana Kuczyńskiego, projekty Jerzego Bąka „nadają herbom walor dzieła sztuki heraldycznej na wysokim poziomie artyzmu”. 

Zrealizowane projekty, stanowią wzorzec opracowań symboli heraldycznych, zarówno w warstwie ideowej, symbolicznej oraz estetycznej, a także w zakresie rozwiązań systemowych. Z założeń pierwszego w Polsce autorskiego systemu heraldycznego, opracowanego przez Jerzego Bąka dla powiatów województwa wielkopolskiego, korzysta wielu naśladowców, w tym także członkowie Komisji Heraldycznej.





System samorządowej identyfikacji heraldyczno-weksylologicznej powiatów Wielkopolski


„System koordynacji symboli Województwa Wielkopolskiego”, stworzony został przez Jerzego Bąka na początku 1999 roku. Zawarta w nim została zasada wywodzenia symboli powiatów ziemskich ze znaków wojewódzkich, celem podkreślenia przynależności do wspólnoty terytorialnej. Podstawą dla wzoru godła heraldycznego województwa wielkopolskiego był wizerunek orła na pieczęci majestatowej Przemysła II z 1295 roku.

System jako modelowe opracowanie zawierało wzór herbu oraz flagi powiatowej. Dla godła herbowego powiatu przewidziano wizerunek uszczerbionego godła województwa — orła wielkopolskiego — oraz symbol identyfikujący dany powiat. Dla flagi przyjęty został historyczny wzór XVII wiecznych weksyliów polskich wojsk powiatowych. W części czołowej flagi umieszczono wizerunek godła herbowego powiatu, a część swobodna — zacinana w skos — podzielona została na ilość pasów odpowiadającą liczbie gmin składowych powiatu. Stanowi to podkreślenie wspólnotowego wymiaru jednostki samorządowej.

Stworzone opracowanie zostało bardzo dobrze ocenione oraz przyjęte jako modelowe przez Komisję Heraldyczną pod przewodnictwem profesora Stefana Kuczyńskiego, jednego z najwybitniejszych polskich heraldyków. Systemowe rozwiązania uwzględnione zostały także jako podstawa sformułowanych wniosków i zaleceń, sformułowanych dla zasad tworzenia symboli samorządowych, podczas I Krakowskiego Kolokwium Heraldycznego, obradującego w sprawie symboliki samorządowej III RP. Podkreślono w nim zalecenie tworzenia zwartych systemów symboli w obrębie jednego województwa. Stanowisko to uwzględniane jest przy opiniowaniu projektów symboli samorządowych przez Komisję Heraldyczną, działającą przy Ministerstwie Cyfryzacji i Administracji.

Symbole samorządowe podlegają ochronie prawnej.


herb województwo wielkopolskie Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt
województwo wielkopolskie





herb powiat grodziski Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
powiat grodziski





herb powiat jarociński Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
powiat jarociński





herb powiat obornicki Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
powiat obornicki





nowy herb powiat pilski flaga heraldyka weksylologia godło orzeł Jerzy Bąk Aleksander Bąk system tożsamości heraldyczno-weksylologicznej
powiat pilski





herb powiat słupecki Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
powiat słupecki





herb powiat poznański Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
powiat poznański





herb miasto Poznań Jerzy Bąk, heraldyka, weksylologia, flaga, projekt Aleksander Bąk
miasto Poznań










* Jerzy Kazimierz Bąk — artysta plastyk-architekt wnętrz

Absolwent Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Studia na Wydziale Architektury Wnętrz w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Poznaniu w latach 1960–66. Dyplom PWSSP Nr 222/1966. Członek zwyczajny Stowarzyszenia ZAiKS od roku 1978. 

W latach 1966–67 p.o. asystenta w pracowni rysunku A. Gielniaka w PWSSP w Poznaniu, prowadząc samodzielnie zajęcia dla lat I-III na podstawie własnego autorskiego programu. Posiada uprawnienia wykładowcy malarstwa i rysunku w szkolnictwie średnim artystycznym. Zatrudniony w latach 1967-1971 w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu. W latach 1971-73 Kierownik Biura Wystaw Artystycznych w Poznaniu. Od 1973 r. uprawia zawód poza etatowym zatrudnieniem.

Uprawia architekturę wnętrz, wystawiennictwo, grafikę użytkową, plakat, systemy identyfikacji wizualnej — szczególnie znaki graficzne i znaki heraldyki samorządowej, drobne formy graficzne w zakresie reklamy idei, małe formy rzeźbiarskie, medalierstwo. Uczestnik i laureat konkursów i wystaw krajowych oraz międzynarodowych.

Prace w zbiorach: Muzeum Jana Pawła II w Watykanie, Muzeum w Brnie, Muzeum Plakatu w Wilanowie, Muzeum Narodowym w Poznaniu, Ossolineum we Wrocławiu, Muzeum Medalierstwa we Wrocławiu, Muzeum Niepodległości w Warszawie oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.

W autorskim dorobku są m.in.: 
  • pomysł ekspozycji muzealnej w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie jako spektaklu audiowizualnego, projekt mebli ekspozycyjnych — współautor: Mieczysław Skrobacki (1974-78) Osobistym sukcesem było uzyskanie akceptacji nakładów w wysokości 800 tysięcy dolarów i 4 milionów złotych na drugą po Bańskiej Bystrzycy ekspozycję tego typu w Europie — koncepcja zrealizowana przez Muzeum bez udziału autorów.
  • projekt i realizacja identyfikacji wizualnej I. Europejskich Igrzysk Niewidomych w Poznaniu „Eurosport” (1977) — nazwa, znak i flaga symbolami kolejnych igrzysk niewidomych w Europie (Fulda 1981)
  • projekt i realizacja identyfikacji wizualnej „Ogólnopolskich Igrzysk Sportowych Inwalidów” w Poznaniu (1975)
  • projekt znaku z opracowaniem i realizacją statuetek-nagród i akcydensów „Międzynarodowego Dziecięcego Festiwalu Piosenki i Tańca” w Koninie (1980-95 oraz 2009-12)
  • działalność wydawnicza poza cenzurą na rzecz NSZZ Solidarność Wielkopolska, Duszpasterstwa Środowisk Twórczych i innych organizacji niezależnych — wydawnictwo rodzinne ARS (1980-90) — współpraca: Anna Boduszyńska-Bąk, Urszula Bąk, Krzysztof Bąk, Aleksander Bąk, Wojciech Bąk, współpraca fotograficzna: Andrzej Florkowski
  • koncepcja i projekty, wraz z nadzorem nad realizacją, małoformatowych druków promujących kandydatów Komitetów Obywatelskich w Wielkopolsce (1989)
  • identyfikacja wizualna Wyborów do Sejmu i Senatu strony Solidarnościowej w Wielkopolsce (1990) kontynuacja w latach 1994, 1998
  • współczesna wersja herbu Miasta Poznania (1992-97)
  • projekt i realizacja „Kluczy Miasta” — stałego wyróżnienia Honorowego Obywatela Miasta Poznania  (I miejsce w konkursie — 1992)
  • koncepcja i realizacja oprawy „Spotkania z Janem Pawłem II” w Poznaniu p.o. generalnego projektanta w imieniu strony kościelnej wraz z jednoosobową koordynacją techniczną (1997)
  • identyfikacja wizualna Związku Miast Polskich i Związku Gmin Polskich (1992) — współpraca: Aleksander Bąk 1992-94
  • identyfikacja wizualna i projekt zabudowy wystawienniczej Targów Investcity — Wystawy Gospodarczej Związku Miast Polskich (1992-98) — współpraca: Aleksander Bąk 1992-94; dokumentacja zabudowy Targów Investcity 1992 — Wojciech Bąk
  • projekt herbu Województwa Wielkopolskiego (1999)
  • projekt systemu samorządowej identyfikacji heraldyczno-weksylologicznej powiatów Wielkopolski (1999)
  • medal upamiętniający 1000-lecie Synodu-Zjazdu w Gnieżnie (2000)
  • współczesna wersja herbu Województwa Zachodniopomorskiego (2000)
  • projekt i realizacja statuetki-nagrody i pierścienia — ogólnopolskiej nagrody Duszpasterstwa Środowisk Twórczych w Poznaniu (2002)
  • projekty i realizacje statuetek-nagród „Złota Wstęga Miast Polskich” Związku Miast Polskich (1994-2000-2005-2007)
  • projekt i realizacja statuetki-nagrody Raningu Banków Miesięcznika „Bank” (2008)
  • projekt i realizacja statuetki-nagrody „Róża Franciszki Cegielskiej” Związku Miast Polskich, Związku Powiatów Polskich, Związku Gmin Wiejskich (2010)
  • projekt weksyliów gminy Komorniki (2012)
  • projekt herbu i flagi powiatu pilskiego (2013)